Çırpma Kaç Puan? Pedagojik Bir Bakışla Öğrenmenin Değerini Yeniden Düşünmek
Bir eğitimci olarak her sabah sınıfa adım attığımda şunu hissediyorum: öğrenme, sadece bilgi aktarmak değil, insanın kendini yeniden inşa etme sürecidir. Öğrencilerimin gözlerinde merakın parladığı her an, eğitimin dönüştürücü gücüne bir kez daha inanıyorum. Ancak bazen kulağımıza gelen bir soru, bu inancı sorgulamamıza neden olur: “Çırpma kaç puan?”
Bu basit görünen ifade, aslında ölçme, değerlendirme ve öğrenme anlayışımıza dair derin bir pedagojik tartışmanın kapısını aralar.
Öğrenmenin Değeri: Sayılarla mı Ölçülür?
Bir öğrencinin “çırpma kaç puan?” diye sorması, bize sistemin bir yansımasını gösterir. Öğrenci öğrenme sürecine değil, sonuca odaklanmıştır.
Bu durum, Davranışçı öğrenme kuramı açısından anlaşılabilir: öğrenme, ödül (puan) ve ceza (düşük not) döngüsü içinde şekillenir. Öğrenci, bilgiyi anlamak için değil, yüksek puan almak için öğrenir. Ancak John Dewey’in işaret ettiği gibi, eğitimin amacı “sınavı geçmek” değil, “hayatı anlamaktır.”
Bu noktada öğretmenin görevi, öğrenciyi puan odaklılıktan süreç odaklı öğrenmeye yönlendirmektir. Çünkü gerçek öğrenme, bir sayıya değil, bireyin deneyim yoluyla geliştirdiği anlamlandırma gücüne dayanır.
Pedagojik Açıdan “Çırpma”: Bir Davranışın Altında Yatan Anlam
“Çırpma” ifadesi genellikle fiziksel eğitim ya da uygulamalı derslerde kullanılan bir terimdir. Ancak bu kavramı sembolik olarak düşündüğümüzde, öğrencinin “deneme-yanılma” sürecini temsil eder. Yapılandırmacı öğrenme kuramı bize der ki: bilgi, bireyin kendi deneyimleriyle aktif olarak inşa edilir. Yani bir öğrenci “çırparken” hata yapar, yeniden dener, motor becerilerini geliştirir ve sonunda kavrayışa ulaşır.
Bu süreçte öğretmen, bilgi aktarıcısı değil; öğrenme rehberi olur. Öğrencinin çabası, bir performans değil, bir gelişim göstergesidir.
Dolayısıyla pedagojik olarak asıl soru şu olmalıdır: “Öğrenci çırpabiliyor mu?” değil, “Öğrenci çırparken ne öğreniyor?”
Bilişsel Gelişim ve İçsel Motivasyon
“Çırpma kaç puan?” sorusu aynı zamanda öğrencinin içsel motivasyon düzeyini de ortaya koyar.
Bilişsel psikolojiye göre öğrenme, bilgi işlemleme süreçleriyle ilgilidir; ancak motivasyon, bu sürecin motorudur.
Öğrenci, sadece puan almak için değil, beceri kazanmanın tatminini yaşamak için öğrenmelidir. Albert Bandura’nın sosyal öğrenme kuramı bu noktada önemlidir: öğrenciler gözlem, taklit ve model alma yoluyla öğrenir.
Eğer sınıfta puan odaklı bir kültür hâkimse, öğrenciler başarıyı da sadece rakamlarla ölçmeyi öğrenir.
Oysa öğrenme; merak, sabır ve deneyimin birleşimiyle anlam kazanır.
Toplumsal Boyut: Değerlerin Notla Ölçülmediği Bir Eğitim Kültürü
Eğitim sadece bireysel bir süreç değil, aynı zamanda toplumsal bir inşadır.
Bir ülkenin eğitim anlayışı, onun değerler sistemini yansıtır. Eğer toplum olarak “çırpma kaç puan?” sorusuna doğal bir refleksle yanıt veriyorsak, bu bizim bilgiye nasıl baktığımızı gösterir.
Toplum olarak puanı, başarıyla; öğrenmeyi, sınavla eşleştirmişizdir.
Oysa gerçek başarı, bireyin yaşam boyu öğrenme becerisine sahip olmasıdır. Pedagojik yaklaşım burada bir dönüşüm çağrısı yapar: öğrenciyi puan değil, potansiyel ile değerlendiren bir sisteme geçiş…
Eğitimde Ölçme-Değerlendirmeyi Yeniden Tanımlamak
Bir eğitimci olarak şu soruyu sormak gerekir: “Bir öğrencinin gelişimini tek bir puanla ifade etmek adil midir?”
Modern pedagojide, alternatif ölçme yöntemleri (portfolyo, gözlem, öz değerlendirme) bu soruya cevap arar. Çünkü her öğrenci, kendine özgü bir öğrenme yolculuğu yaşar.
Çırpma hareketini mükemmel yapan şey, puan değil; öğrencinin çabası, süreci anlaması ve gelişim göstermesidir.
Bir öğrenci “kaç puan aldım?” diye sormadan önce “ne öğrendim?” diye sorabiliyorsa, eğitim amacına ulaşmıştır.
Okuyucuya Soru: Senin Öğrenmen Kaç Puan?
Şimdi durup düşünelim:
Biz yetişkinler olarak, yeni bir şey öğrendiğimizde kaç puan bekliyoruz?
Bir dili, bir beceriyi, bir insanı anlamaya çalışırken kimden onay alıyoruz?
Belki de asıl soru şudur: “Öğrenmeyi seviyor muyum, yoksa sadece değerlendirilmeyi mi?”
Çırpma kaç puan? sorusu, sadece bir öğrencinin merakı değil; hepimizin eğitimle, öğrenmeyle ve anlamla kurduğu ilişkiyi sorgulamamız için bir fırsattır.
Ve belki de bu sorunun cevabı bir sayıda değil, öğrenmenin kendisinde gizlidir.