Ego Hangi Dönemde Gelişir? Bilimsel Bir Bakışla
Ego… Kimimiz onu sürekli gözlemler, kimimizse anlamını bile bilmeden davranışlarımızda hissederiz. Ego, hayatımızda o kadar büyük bir yer kaplar ki, kimi zaman olumlu, kimi zaman da olumsuz yönlerini daha fazla fark ederiz. Peki, ego tam olarak ne zaman gelişir? Kimi zaman 2 yaşındaki bir çocuğun “ben” demesi, ya da bir ergenin “hiçbir şey bilmedikleri” konusundaki aşırı özgüveni, ego gelişiminin ilk işaretleri olabilir. Ama ego aslında ne zaman, nasıl ve hangi dönemde gelişir? İşte bu yazıda, ego gelişimini biraz daha derinlemesine inceleyeceğiz.
Ego Nedir?
Ego, kısaca kişinin kendilik algısıdır; yani, kendini kim olarak tanımladığı ve başkalarıyla nasıl ilişki kurduğuna dair düşüncelerinin toplamıdır. Psikanalizden bildiğimiz kadarıyla, ego, bir kişiliğin temel yapı taşlarından biridir. Kişinin hem kendi içindeki dünyayı, hem de dış dünyayla olan ilişkisini denetleyen ve düzenleyen bir mekanizmadır. Kısacası, ego “ben” dediğimizde, işin içinde biraz biz, biraz çevremiz, biraz da etkileşimlerimiz vardır.
İçimdeki araştırmacı diyor ki: “Ego basit bir şey gibi görünüyor ama insan psikolojisinde karmaşık bir yere sahiptir. O yüzden biraz derine inmekte fayda var.”
Ego Hangi Dönemde Gelişir?
Şimdi gelelim esas sorumuza: Ego hangi dönemde gelişir? Ego, her yaş döneminde farklı şekillerde şekillenir ve gelişir. Bu süreç, çocukluktan ergenliğe, hatta yetişkinliğe kadar devam eder. Ama gelişimin en belirgin olduğu dönemler, özellikle erken çocukluk dönemi ile ergenliktir.
Erken Çocukluk Dönemi: “Ben Kimim?” Sorusu
Ego, ilk kez erken çocuklukta, genellikle 2 yaş civarında ortaya çıkmaya başlar. Çocuklar, kendilerini çevreden ayıran ve bağımsız bireyler olduklarını fark etmeye başlar. Hani, “benim!” diyerek, oyuncaklarını sahiplenmeye başladıkları zamanlar vardır ya, işte o anlarda ego ilk tohumlarını atar. Bu dönemde çocuklar, kendilerini başkalarından ayrı bir birey olarak tanımaya başlarlar. Örneğin, bir çocuk aynada kendini gördüğünde, başlangıçta bu sadece bir “başka kişi” gibi gelir. Ancak zamanla, o kişi aslında kendi yansımasıdır ve bu, ego gelişiminin ilk işaretidir.
İçimdeki insan diyor ki: “Çocukların bu dönemde sahip olma isteği, ‘ben’ olma yolunda atılan ilk adımlar aslında. Sadece oyuncaklar değil, ego da bu dönemde büyümeye başlıyor.”
Ergenlik Dönemi: Kimlik Arayışı ve Ego’nun Güçlenmesi
Ego’nun gelişiminde en kritik dönemlerden biri, ergenliktir. Ergenlik, kimlik arayışının yoğun olduğu ve “ben kimim?” sorusunun sıkça sorulduğu bir dönemdir. Bu dönemde, birey, ailesinin ve çevresinin beklentilerinden çok, kendisini keşfetmeye çalışır. Kimi ergenler, toplumla uyum sağlamak için gruplara dahil olurken, kimileri de kendini topluma karşı çok farklı bir şekilde ifade etmeye çalışır. Bu dönemde, ego daha da güçlenir çünkü kişi, kendini tanımaya ve dış dünyada nasıl yer alacağına karar vermeye başlar. Bu süreç, bazen aşırı özgüvenle, bazen de içsel çatışmalarla gerçekleşebilir.
İlk başta, ergenler için ego genellikle abartılı bir şekilde ortaya çıkar. “Benim fikrim önemli!” gibi çıkışlar, aslında ego gelişiminin izleridir. Bu noktada ego, bireyin toplumla olan ilişkisini belirlemeye başlar. Bir genç, en küçük bir eleştiride bile kendini savunma gereği hissedebilir çünkü ego, kimlik meselesine dönüşür.
İçimdeki araştırmacı diyor ki: “Ergenlikte ego, bir tür ‘kendi benliğini bulma’ çabasıdır. Bu dönemde ego, biraz daha ‘şişmiş’ olabilir, çünkü kişi hem kendini tanımak, hem de başkalarına kendini kabul ettirmek ister.”
Yetişkinlik Dönemi: Olgun Ego ve Denge
Ego, ergenlikten sonra, yetişkinlikte daha olgun bir hale gelir. Bu dönemde, birey genellikle kim olduğunu, ne istediğini ve dünyada nasıl bir yer edinmesi gerektiğini daha net şekilde fark eder. Ancak bu durum, ego’nun tamamen dengelendiği anlamına gelmez. Yetişkinlikte ego, sosyal çevre, iş, aile gibi faktörlere bağlı olarak sürekli şekillenir. Artık ego, kişinin toplumla uyum içinde olmasını sağlamak, kendini güvende hissetmesini sağlamak ve başkalarıyla etkili bir şekilde iletişim kurmasını sağlamak gibi işlevler üstlenir.
Örneğin, iş yerinde terfi eden bir çalışan, bu başarısını kutlarken ego bir yandan sevinç ve gurur hissi oluşturur, diğer yandan da bu başarıyı başkalarına kabul ettirme isteği doğurabilir. Yetişkinlikte ego daha dengeleyici bir hale gelir, ancak hala kendini kanıtlama çabaları devam eder.
İçimdeki insan diyor ki: “Yetişkinlikte ego, geçmişin tecrübeleriyle şekillenir. Ancak, bazı insanlar hala daha gençlikteki gibi, ‘bana ne!’ tarzı bir tavırla hayatı yaşar.”
Sonuç: Ego Sürekli Değişir ve Evrilir
Ego, sürekli bir gelişim süreci içindedir. Çocuklukta başlayan bu süreç, ergenlikte doruğa ulaşır ve yetişkinlikte daha olgun bir hale gelir. Ancak ego, sadece bir kişisel özellik değil, çevresel faktörler ve sosyal bağlamla sürekli şekillenen bir olgudur. Kimse “tamam, ben ego konusunda tamamlandım” diyemez; çünkü ego, kişiliğin bir parçası olarak her yaşta farklı şekillerde kendini gösterir.
Ego, gelişim boyunca farklı yönlerini keşfeder. Kimi zaman bir çocukta oyuncakları sahiplenme isteği olarak, kimi zaman bir ergende toplumdan onay alma çabası olarak, kimi zaman da bir yetişkinde başarı ve kabul arayışı olarak karşımıza çıkar. Her dönemde farklı bir biçimde, ama her dönemin içinde ego’nun izleri vardır.
Peki, sizce ego sadece bir “benlik” duygusu mu, yoksa daha derin bir anlam taşıyan bir kişilik gelişimi midir? Ego’nun bizde yarattığı etkiyi fark ettiğimizde, onun gelişimi üzerine daha çok düşünmeye başlayabiliriz.