Allah’ın Birliğine Delilin Nedir?
Bazen bir sabah uyanırsınız ve gökyüzü o kadar berrak, o kadar güzel olur ki, “İşte, bu evrenin bir düzeni var” dersiniz. Küçük bir çocuğun gökyüzündeki yıldızlara bakıp, dünyadaki her şeyin bir amaca hizmet ettiğini düşündüğü an gibi… Ama bir yetişkinin bakış açısıyla da aynı hissi almak zor olabilir. Çünkü her gün verilerle, sayılarla, istatistiklerle dolu bir dünyada yaşıyoruz.
Ben de ekonomi okuyan ve veriyle uğraşmayı seven biriyim. Verilerle anlatılacak her şeyin bir mantığı olduğu fikrini benimsedim. Ama veriler tek başına her şeyi anlatmaz; insanın içinde, yaşamda, doğada da bir “gerçeklik” vardır. Belki de Allah’ın birliğine dair delil arayışımda, bu düşünceler ve gözlemler devreye girdi. Peki, Allah’ın birliğine delil ne olabilir? Veriler, gözlemler ve hikâyeler, aslında bunun bir parçası olabilir mi?
Birlik ve Düzen: Ekonomiden İslam’a
Ekonomi okurken öğrendiğim bir şey vardı: Her şey birbirine bağlıdır. Bir ekonomideki değişkenler, tıpkı bir zincirin halkaları gibi birbirine bağlıdır. Bu sistemde bir yerde yaşanan değişiklik, başka bir yeri etkiler. Kendi iş hayatımda da bunu sıkça gözlemliyorum. Bir ürünün fiyatı arttığında, tüketici davranışları değişir. Bir şehirdaki trafik yoğunluğu, başka bir bölgede yaşam tarzını etkiler.
Bunu düşündüm de, evrendeki düzenin de tıpkı bir ekonomi gibi işlediğini fark ettim. Evrende her şeyin bir denge içinde olması, bir düzenin varlığı, bana Allah’ın birliğine dair güçlü bir delil gibi geldi. Yıldızlar, gezegenler, atomlar… Her şey, her an birbiriyle etkileşim içinde. Bu etkileşim, tesadüfi bir şey değil. Yani, bir ormanda her ağaç, her kuş, her çiçek birbirine bağlı; o zaman evrendeki her şeyin de bir yöneticisi, bir düzenleyeni olmalı. İşte bu da Allah’ın birliği fikrini güçlendiren bir bakış açısı.
İnsan Hikâyeleri ve Tanıklıklar
Bazen birini tanırsınız ve hayatının nasıl dönüp dolaşıp bir noktada birleştiğini görmek insanı şaşırtır. Geçenlerde eski bir arkadaşım ile konuşuyordum, kendi hayatındaki dönüm noktalarını anlattı. O kadar çok küçük detay vardı ki, bu detaylar birleştiğinde büyük bir anlam kazandı. Mesela, bir iş başvurusu yapacakken, yanlışlıkla başka bir yere başvurmuş. O başvurduğu şirket, o kadar küçük bir iş yeriymiş ki, eğer o başvuruyu yapmasaydı, belki de kariyerinde bu kadar ilerlemeyecek ve tanıştığı bazı insanlarla yolları kesişmeyecekti.
Bana kalırsa, her insanın hayatında böyle “tesadüf” gibi görünen olaylar vardır. Ama geriye dönüp bakıldığında, her şeyin bir düzen içinde ilerlediğini fark edersiniz. İslam’da buna “kader” denir ve biz, bunun Allah’ın iradesiyle yönlendirildiğini kabul ederiz. Benim için, bu tür hikâyeler, Allah’ın birliğine dair en büyük delillerden biridir. Her şeyin bir plan doğrultusunda gerçekleşiyor olması, birliğin ve düzenin işareti gibidir.
Doğa: Evrenin Dili
Geçen yaz, doğada uzun bir yürüyüşe çıkmıştım. O kadar sessizdi ki, sadece doğanın sesini duymak mümkündü. Ağaçlar, kuşlar, rüzgar… Tüm bu doğal olaylar, bir düzenin parçasıydı. Kendi içimde, “Bu kadar mükemmel bir düzen nasıl tesadüf olabilir?” diye düşündüm. Hangi bilimsel veri, doğadaki bu mükemmel uyumun bir tesadüf olduğuna beni inandırabilir?
Mesela, bir çiçeğin nasıl açtığını, nasıl büyüdüğünü ve ne zaman solduğunu düşünün. O çiçek, belirli bir düzende büyür, gelişir. Aynı şekilde bir yıldızın doğuşu ve batışı da, sonsuz bir düzen içinde gerçekleşir. Bizler, bu düzenin bir parçasıyız, ama bu düzenin tek başına bir tesadüf olamayacağını düşünüyorum. Her şey bir amaca hizmet ediyor ve o amaç da bence Allah’ın iradesiyle şekilleniyor.
Bilim ve İnanç Arasındaki Bağlantı
Bilimsel veriler ve istatistikler, Allah’ın birliğine delil olmasalar da, bir düzenin ve yaratılışın işaretlerini bizlere sunar. Tıpkı ekonomideki değişkenlerin birbirini etkilediği gibi, doğada ve evrende de bir etkileşim vardır. Bu etkileşimler, her bir unsurun, bir plan dahilinde yaratıldığını gösterir. İnsanlar, evrende birbirine bağlıdır ve her şeyin bir yaratıcısı olduğunu fark etmek, bana kalırsa inançla bilim arasında bir köprü kurar.
Sonuç olarak, Allah’ın birliğine dair delili ararken, bilimsel veriler, doğadaki düzen, insan hikâyeleri ve kendi gözlemlerim bana bu gerçeği gösteriyor. Kimi zaman bir istatistik, kimi zaman bir çiçeğin açışı, kimi zaman ise hayatın içinde karşılaştığımız küçük tesadüfler, bize bir yaratıcıyı ve birliği hatırlatıyor.
Bu dünyadaki her şeyin bir düzen içinde olması, Allah’ın birliğini kabul etmemiz için güçlü bir delil değil mi? Gerçekten her şeyin birbirine bağlı olduğu bu dünyada, neden her şey bir yaratıcının iradesine dayansın, diye sormak lazım.