Menengiç kahvesi Kürt kahvesi mi ?

Menengiç Kahvesi Kürt Kahvesi Mi?

Bugün size, aslında sadece bir kahve değil, çok daha derin bir soru soracağım: Menengiç kahvesi Kürt kahvesi mi? Bu soruyu, birkaç hafta önce Kayseri’nin arka sokaklarında, bir kafede içtiğim menengiç kahvesinin ardından sordum kendime. O gün yaşadığım o kadar çok duyguyu bir arada barındıran bir soru oldu ki, aslında kendime değil, o menengiç kahvesine sormak istedim: Sana ne oldu da bu kadar anlam kazandın?

Kayseri’nin Çalışkan Sokaklarında

Bazen, sadece bir çay, bir kahve, hayatın anlamını sorgulatan bir anlam kazanabilir. Bu, belki de benim duygusal yapımdan kaynaklanıyordur, ama Kayseri’nin o soğuk sabahlarından birinde, günlük işlerimin arasında kafelere uğramak bana her zaman başka bir dünya sunuyor.

Bir sabah, yine yapacak işlerim vardı; günlük yazmam gereken birkaç sayfa, hazırlamam gereken bazı dosyalar ve kafa karıştırıcı, tuhaf bir şey vardı içimde: Menengiç kahvesi mi, Kürt kahvesi mi?

Çalışkan sokaklarında, kayıtsız bir şekilde yürürken kafemsi bir yere adım attım. Dışarıda rüzgar hafiften esiyordu, ama içerisi sıcacıktı. Kafede gülümsediğim garsona, “Menengiç kahvesi alabilir miyim?” dedim. Aslında kafamda pek de bir şey yoktu; yalnızca bir kahve içmek istiyordum. Ama siparişi verirken, bir anda kafama takıldı: Bu kahve, gerçekten bir kültürün mirası mı? Yoksa sadece adı mı bu kadar ilginç?

Ve o an, belki de en yanlış yere, yanlış bir zamanda bir soru sormaya başladım.

Biraz Kahve, Biraz Duygu

Kahvem geldiğinde, menengiç kokusunun beni sarhoş ettiğini söyleyebilirim. İçeriği biraz garipti; aslında bildiğimiz kahveden pek bir farkı yoktu. Ancak o tahterevalliye benzeyen tatlar, burnuma o kadar güzel karıştı ki, bir anda kaybolmak istedim. Her şeyin bu kadar basit olmaması gerektiğini düşündüm. O anda içimden bir şeyler yükseldi. Menengiç kahvesi mi, Kürt kahvesi mi? Kendi kafamda bir anlam arayışına düştüm. Hani şu, bir şeyin ismi değişince gerçekten farklılaşan bir şey var mıdır?

Kayseri’nin sokaklarında, kahve içmek, yavaş yavaş düşüncelerimin büyüdüğü, seslerin kaybolduğu, bir nevi ‘ben’ olmaktan uzaklaşmamı sağlayan bir anıydı. Ama bir yanda da, bardağımın içindeki kahve bana her yudumda bir şey hatırlatıyordu: Toplum, her kültürün farklı bir yüzüyle var. İster Türk, ister Kürt, ister başka bir etnik köken olsun, hepsi aynı yudumun içinde yer alıyor. Herkesin menengiç kahvesine olan yaklaşımı farklı. Ama bir şey kesin: Menengiç, hepsinin içtiği bir şey.

İçe Dönüş: Köklerimin İzinde

Kahvemi içtikçe, gözlerim tavana kaydı. Kayseri’nin soğuk sokaklarından çıkıp, bir anda farklı bir dünyaya, bir iç yolculuğa çıktım. O an fark ettim ki, menengiç kahvesi aslında bir şekilde bana Kürt kahvesini de hatırlatıyordu.

Zihnimde, çok sevdiğim annemin bahçesindeki menengiç ağaçlarını ve o tatları düşündüm. Menengiç kahvesinin tarihçesi, yerel kökenleri, hatta üzerinde tartışılan sorular bile, aslında bambaşka bir anlatının başlangıcıydı. Kürt kahvesi mi? diye düşündüm. Annem, “Bütün bu topraklarda, tek bir kahve vardır” demişti hep. Ve o kahve, bizlere tarihini, kökenini anlatırken, aslında çok fazla yerleşik düşünceyi ve geçmişi arkamızda bırakıyordu.

O anda, menengiç kahvesinin sadece bir içecek değil, toplumların bir araya gelip birleştiği, çeşitliliği kutladığı bir şey olduğunu fark ettim. Menengiç, farklı halklar arasında var olan bir köprüydü. Hatta belki de bu kahve, o an ben de dahil olmak üzere, Kayseri’deki herkesin içtiği ortak bir içecekti. Evet, belki de bu, bir sorudan çok, içsel bir kabul meselesiydi.

Bir Soru Daha: Adı Gerçekten Önemli Mi?

Menengiç kahvesinin adı, belki de herhangi bir konuda olduğu gibi, sadece dışarıya hitap eden bir sembol. Kürt kahvesi mi? Menengiç kahvesi mi? Birbirinden çok farklı gibi duran bu iki ad, bana düşündüğümü düşündürdü: Gerçekten adları mı önemli, yoksa kahvenin kendisi mi?

Kahvenin özü, sahip olduğu tat, üzerinde geçirilen emek ve miras… Bunlar aslında çok daha önemli şeylerdi. Sonuçta, ne kadar farklı olursa olsun, aynı dünyanın sakinleriydik. Ve ben menengiç kahvesi içerken, çok farklı bir topluluğa ait olduğunu düşündüğüm bir içeceği içiyordum. Her damlasında başka bir kültür vardı, bir yerden bir yere gitmiş, bir sürü insanın ellerinden geçmiş bir kahve. Belki de bu yüzden “Kürt kahvesi mi?” sorusunu, “Menengiç kahvesi mi?” sorusuyla birleştiriyordum. İkisi de aynı değeri taşıyordu ve ikisi de aynı topraklardan geliyordu.

Çıkış: Anlamı Buldum mu?

Kahvemi bitirirken, kafede yanımda bir adam beliriverdi. Yavaşça içindeki kahveyi karıştırırken, “Menengiç kahvesi mi, Kürt kahvesi mi?” sorusunu sordum. Adam gülümsedi ve gözlerinin içinde bir ışıltı vardı. “İkisi de, aslında biri diğerinden farkı yok” dedi. “Bir isim, bir tat, bir tarih…” Benim hissettiklerimi çok iyi anladı, bu yüzden ona teşekkür ettim.

Kahvenin bittiği yerin ötesinde, bu sorunun cevabını bulmuştum. “Menengiç kahvesi” aslında çok daha fazlasıydı. Bir topluluğun, bir halkın, bir kültürün aynı yudumda buluştuğu, farklılıkları kutlayan bir içecekti. Ve evet, “Kürt kahvesi” de ondan farksızdı.

O gün menengiç kahvesini içmenin bana verdiği huzuru, kelimelere dökemem. Ama hissettiğim bir şey vardı: Bazen adı, tarihe, kökene, kültüre bakmak önemli değildir. Önemli olan, o kahveyi birlikte içen insanların arasında kurulan o bağdır.